Καταρράκτης: Συμπτώματα, διάγνωση, θεραπεία και επέμβαση

Ο καταρράκτης είναι η συχνότερη αιτία προοδευτικής μείωσης της όρασης μετά την ηλικία των 60 ετών και μία από τις πιο συχνές παθήσεις που αντιμετωπίζει ο οφθαλμίατρος. Παρότι εξελίσσεται σταδιακά, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την καθημερινότητα, δυσκολεύοντας δραστηριότητες όπως η οδήγηση, το διάβασμα ή η αναγνώριση προσώπων.

Τα καλά νέα είναι ότι σήμερα η αντιμετώπισή του είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική. Με τη σύγχρονη χειρουργική καταρράκτη και την εμφύτευση ενδοφακού, οι περισσότεροι ασθενείς ανακτούν καθαρή και λειτουργική όραση, βελτιώνοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής τους.

Με μια ματιά

• Ο καταρράκτης είναι η προοδευτική θόλωση του φυσικού φακού του ματιού.
• Η συχνότερη αιτία είναι η φυσιολογική γήρανση, αλλά υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου.
• Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν θολή όραση, μειωμένη αντίθεση, δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση και αυξημένη ευαισθησία στο έντονο φως.
• Δεν υπάρχουν φάρμακα ή κολλύρια που να αναστρέφουν τον καταρράκτη.
• Η μοναδική αποτελεσματική θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεση του θολού φακού και η αντικατάστασή του με τεχνητό ενδοφακό.
• Η απόφαση για επέμβαση βασίζεται κυρίως στο πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητα και όχι στο αν ο καταρράκτης έχει «ωριμάσει».

Τι είναι ο καταρράκτης;

Ο καταρράκτης είναι η σταδιακή θόλωση του φυσικού φακού του ματιού, ενός διαφανούς ανατομικού στοιχείου που βρίσκεται πίσω από την ίριδα και την κόρη. Ο φακός λειτουργεί όπως ο φακός μιας φωτογραφικής μηχανής: εστιάζει το φως πάνω στον αμφιβληστροειδή, ώστε να δημιουργείται καθαρή εικόνα.

Με την πάροδο του χρόνου, οι πρωτεΐνες που βρίσκονται μέσα στον φακό υφίστανται φυσικές μεταβολές. Ο φακός χάνει σταδιακά τη διαφάνειά του, με αποτέλεσμα το φως να διαχέεται αντί να εστιάζει σωστά. Έτσι, η εικόνα γίνεται θολή, τα χρώματα φαίνονται λιγότερο ζωντανά και η όραση μειώνεται προοδευτικά.

Σε αντίθεση με άλλες οφθαλμολογικές παθήσεις που επηρεάζουν τον αμφιβληστροειδή ή το οπτικό νεύρο, ο καταρράκτης αφορά αποκλειστικά τον φυσικό φακό του ματιού. Αυτός είναι και ο λόγος που, όταν αντιμετωπιστεί χειρουργικά, η αποκατάσταση της όρασης μπορεί να είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή, εφόσον δεν συνυπάρχουν άλλες παθήσεις.

Πώς επηρεάζει την όραση;

Στα αρχικά στάδια, ο καταρράκτης μπορεί να προκαλεί μόνο μια ήπια αίσθηση θαμπάδας ή την ανάγκη για περισσότερο φως κατά το διάβασμα. Καθώς εξελίσσεται, όμως, η όραση γίνεται ολοένα και πιο θολή και οι καθημερινές δραστηριότητες δυσκολεύουν.

Οι ασθενείς περιγράφουν συχνά ότι:

• κοιτούν σαν μέσα από θαμπό τζάμι,
• τα χρώματα φαίνονται πιο «ξεθωριασμένα»,
• τα φώτα των αυτοκινήτων τη νύχτα δημιουργούν έντονες αντανακλάσεις,
• χρειάζονται συνεχώς ισχυρότερο φωτισμό για κοντινές εργασίες.

Η εξέλιξη είναι συνήθως αργή και ανώδυνη. Για αυτό, αρκετοί άνθρωποι προσαρμόζονται σταδιακά στις αλλαγές και δεν αντιλαμβάνονται πόσο έχει μειωθεί η όρασή τους μέχρι να συγκρίνουν το ένα μάτι με το άλλο ή να εξεταστούν από οφθαλμίατρο.

💡

Ο καταρράκτης δεν εξαπλώνεται από το ένα μάτι στο άλλο. Ωστόσο, επειδή η γήρανση επηρεάζει συνήθως και τους δύο φυσικούς φακούς, είναι συχνό να εμφανίζεται και στα δύο μάτια, όχι όμως απαραίτητα με τον ίδιο ρυθμό εξέλιξης.

👨‍⚕️ Κλινική συμβουλή

Πολλοί ασθενείς θεωρούν ότι η σταδιακή μείωση της όρασης είναι «φυσιολογικό κομμάτι της ηλικίας» και καθυστερούν να εξεταστούν. Στην πράξη, η θολή όραση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στη γήρανση. Ένας πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος μπορεί να διακρίνει αν οφείλεται σε καταρράκτη ή σε άλλη πάθηση, όπως το γλαύκωμα ή η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, που απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση.

Πώς δημιουργείται ο καταρράκτης;

Ο φυσικός φακός του ματιού αποτελείται κυρίως από νερό και ειδικές πρωτεΐνες που είναι οργανωμένες με τέτοιο τρόπο ώστε να παραμένει απόλυτα διαφανής. Αυτή η διαφάνεια επιτρέπει στο φως να περνά ανεμπόδιστα και να εστιάζει με ακρίβεια στον αμφιβληστροειδή.

Με την πάροδο των ετών, οι πρωτεΐνες αυτές υφίστανται φυσικές βιολογικές μεταβολές. Σταδιακά χάνουν την αρχική τους οργάνωση, σχηματίζοντας μικροσκοπικές συσσωματώσεις που διαχέουν το φως αντί να το αφήνουν να περάσει καθαρά.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο φακός να γίνεται ολοένα και πιο θολός, προκαλώντας τη χαρακτηριστική σταδιακή μείωση της όρασης.

Η διαδικασία αυτή εξελίσσεται συνήθως αργά, σε διάστημα ετών, γεγονός που εξηγεί γιατί πολλοί ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται αμέσως τις αλλαγές.

Είναι φυσιολογικό μέρος της γήρανσης;

Ναι. Ο ηλικιακός καταρράκτης αποτελεί τη συχνότερη μορφή της πάθησης και συνδέεται με τις φυσιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στον φακό με την πάροδο του χρόνου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος θα εμφανίσει τον ίδιο βαθμό καταρράκτη ή στην ίδια ηλικία. Η ταχύτητα εξέλιξης διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο και επηρεάζεται από γενετικούς, περιβαλλοντικούς και συστηματικούς παράγοντες.

Σε άλλους ανθρώπους ο καταρράκτης εξελίσσεται πολύ αργά και παραμένει ήπιος για χρόνια, ενώ σε άλλους μπορεί να επηρεάσει πιο γρήγορα την όραση και τις καθημερινές δραστηριότητες.

💡

Ο καταρράκτης δεν αποτελεί «μεμβράνη» που καλύπτει το μάτι ούτε «πέτσα» που μεγαλώνει πάνω στον κερατοειδή. Πρόκειται για θόλωση του φυσικού φακού, ο οποίος βρίσκεται μέσα στο μάτι.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου;

Παρότι η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, δεν είναι ο μοναδικός.

Ορισμένες καταστάσεις μπορούν να επιταχύνουν τις μεταβολές του φακού ή να αυξήσουν την πιθανότητα εμφάνισης καταρράκτη σε νεότερη ηλικία.

Η παρουσία ενός ή περισσότερων παραγόντων κινδύνου δεν σημαίνει ότι κάποιος θα αναπτύξει οπωσδήποτε καταρράκτη. Υποδηλώνει όμως ότι είναι σημαντικό να πραγματοποιούνται τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι.

Ηλικία

Η πιθανότητα εμφάνισης καταρράκτη αυξάνεται σταδιακά μετά την ηλικία των 60 ετών.

Πρόκειται για τη φυσιολογική συνέπεια των αλλαγών που συμβαίνουν στον φακό με την πάροδο του χρόνου και αποτελεί τον συχνότερο λόγο για τον οποίο πραγματοποιείται χειρουργική επέμβαση καταρράκτη.

Σακχαρώδης διαβήτης

Τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη εμφανίζουν συχνότερα καταρράκτη και συχνά σε μικρότερη ηλικία σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.

Η καλή ρύθμιση του σακχάρου είναι σημαντική όχι μόνο για τη γενική υγεία αλλά και για την προστασία των ματιών.

Μακροχρόνια χρήση κορτιζόνης

Η παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών, είτε με τη μορφή δισκίων, εισπνοών ή οφθαλμικών σταγόνων, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων μορφών καταρράκτη.

Η θεραπεία με κορτιζόνη δεν πρέπει να διακόπτεται χωρίς ιατρική οδηγία, αλλά είναι σημαντικό να συνοδεύεται από τακτική οφθαλμολογική παρακολούθηση όταν χρησιμοποιείται για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV)

Η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία θεωρείται ότι συμβάλλει στην ταχύτερη γήρανση του φακού.

Η χρήση ποιοτικών γυαλιών ηλίου με πιστοποιημένη προστασία από την UV ακτινοβολία αποτελεί ένα απλό αλλά σημαντικό μέτρο προστασίας.

Κάπνισμα

Το κάπνισμα έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ηλικιακού καταρράκτη.

Η διακοπή του καπνίσματος ωφελεί συνολικά την υγεία και συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης ή εξέλιξης αρκετών οφθαλμολογικών παθήσεων.

Τραυματισμός του οφθαλμού

Ένας σοβαρός τραυματισμός μπορεί να προκαλέσει θόλωση του φακού άμεσα ή ακόμη και αρκετά χρόνια αργότερα.

Για τον λόγο αυτό, κάθε σημαντικός τραυματισμός του ματιού πρέπει να αξιολογείται από οφθαλμίατρο, ακόμη και αν τα αρχικά συμπτώματα φαίνονται ήπια.

Συγγενής καταρράκτης

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ο καταρράκτης υπάρχει ήδη από τη γέννηση ή εμφανίζεται κατά την παιδική ηλικία.

Οι αιτίες μπορεί να είναι γενετικές ή να σχετίζονται με προβλήματα που παρουσιάστηκαν κατά την ενδομήτρια ανάπτυξη.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η καθυστέρηση της θεραπείας μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της όρασης.

Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο;

Παράγοντας	Πώς επηρεάζει τον κίνδυνο
Ηλικία	Η συχνότητα αυξάνεται προοδευτικά με τα χρόνια
Σακχαρώδης διαβήτης	Μπορεί να επιταχύνει την εμφάνιση του καταρράκτη
Μακροχρόνια κορτιζόνη	Συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο συγκεκριμένων μορφών καταρράκτη
Έκθεση σε UV ακτινοβολία	Συμβάλλει στη γήρανση του φακού
Κάπνισμα	Αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ηλικιακού καταρράκτη
Τραυματισμός του οφθαλμού	Μπορεί να οδηγήσει σε τραυματικό καταρράκτη

Ποια είναι τα συμπτώματα του καταρράκτη;

Ο καταρράκτης εξελίσσεται συνήθως αργά και χωρίς πόνο. Στα πρώτα στάδια, οι αλλαγές στην όραση μπορεί να είναι τόσο ήπιες ώστε να αποδίδονται στην ηλικία ή στην ανάγκη αλλαγής των γυαλιών.

Καθώς όμως ο φυσικός φακός γίνεται ολοένα και πιο θολός, η ποιότητα της όρασης μειώνεται σταδιακά. Οι περισσότεροι ασθενείς δεν περιγράφουν ότι «βλέπουν μαύρα», αλλά ότι η εικόνα χάνει τη διαύγειά της, σαν να κοιτούν μέσα από ένα θαμπό τζάμι ή ένα ελαφρώς ομιχλώδες παράθυρο.

Η εξέλιξη είναι συνήθως βραδεία, γεγονός που επιτρέπει στον εγκέφαλο να προσαρμόζεται στις αλλαγές. Για αυτόν τον λόγο, αρκετοί άνθρωποι αντιλαμβάνονται πόσο έχει επηρεαστεί η όρασή τους μόνο όταν καλύψουν το ένα μάτι ή συγκρίνουν την όρασή τους με παλαιότερα.

Θολή ή θαμπή όραση

Η σταδιακή θόλωση της όρασης αποτελεί το συχνότερο σύμπτωμα του καταρράκτη.

Αρχικά μπορεί να επηρεάζονται μόνο ορισμένες δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση μικρών γραμμάτων ή η αναγνώριση προσώπων από μεγαλύτερη απόσταση. Με την πάροδο του χρόνου, η εικόνα γίνεται λιγότερο καθαρή ακόμη και με τα σωστά γυαλιά.

Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι:

• τα αντικείμενα φαίνονται «θαμπά»,
• δυσκολεύονται να εστιάσουν,
• αισθάνονται ότι τα γυαλιά τους δεν αποδίδουν πλέον όπως παλιά.

Δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση

Ένα από τα πρώτα συμπτώματα που οδηγούν πολλούς ανθρώπους στον οφθαλμίατρο είναι η δυσκολία στην οδήγηση μετά τη δύση του ήλιου.

Τα φώτα των απέναντι αυτοκινήτων μπορεί να δημιουργούν έντονες αντανακλάσεις ή φωτοστέφανα, ενώ η αντίθεση μειώνεται και η αναγνώριση πεζών, πινακίδων ή εμποδίων γίνεται πιο δύσκολη.

Για αρκετούς ασθενείς, αυτή η αλλαγή επηρεάζει περισσότερο την καθημερινότητα από τη μείωση της όρασης κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ευαισθησία στο έντονο φως (φωτοευαισθησία)

Καθώς ο φακός χάνει τη διαφάνειά του, το φως διαχέεται περισσότερο μέσα στο μάτι.

Αυτό μπορεί να προκαλεί ενόχληση σε έντονο ηλιακό φως ή σε περιβάλλοντα με ισχυρό τεχνητό φωτισμό. Ορισμένοι ασθενείς αισθάνονται την ανάγκη να φορούν συχνότερα γυαλιά ηλίου ή να αποφεύγουν την οδήγηση όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα.

Ξεθωριασμένα ή κιτρινωπά χρώματα

Ο καταρράκτης μπορεί να επηρεάσει και την αντίληψη των χρωμάτων.

Καθώς ο φακός γίνεται πιο πυκνός και κιτρινωπός, τα χρώματα χάνουν μέρος της φωτεινότητας και της έντασής τους. Το λευκό μπορεί να φαίνεται υποκίτρινο και οι αποχρώσεις του μπλε να γίνονται λιγότερο έντονες.

Πολλοί ασθενείς εντυπωσιάζονται μετά την επέμβαση όταν αντιλαμβάνονται πόσο ζωντανά είναι στην πραγματικότητα τα χρώματα.

Συχνές αλλαγές στα γυαλιά

Στα πρώτα στάδια του καταρράκτη είναι πιθανό να αλλάζει η διαθλαστική ισχύς του φυσικού φακού.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε συχνές αλλαγές της συνταγής των γυαλιών, χωρίς όμως να επιτυγχάνεται σταθερή και ικανοποιητική βελτίωση της όρασης.

Εάν παρατηρείτε ότι χρειάζεστε συνεχώς νέα γυαλιά σε σύντομα χρονικά διαστήματα, είναι σημαντικό να εξεταστείτε από οφθαλμίατρο.

Μονόφθαλμη διπλωπία

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο καταρράκτης μπορεί να προκαλέσει διπλή ή πολλαπλή εικόνα από το ίδιο μάτι, ακόμη και όταν το άλλο μάτι είναι κλειστό.

Το σύμπτωμα αυτό είναι διαφορετικό από τη διπλωπία που προκαλείται από νευρολογικά ή μυϊκά προβλήματα και συνήθως υποχωρεί μετά την αφαίρεση του καταρράκτη.

Πώς γίνεται η διάγνωση του καταρράκτη;

Η διάγνωση του καταρράκτη είναι συνήθως απλή και πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια μιας ολοκληρωμένης οφθαλμολογικής εξέτασης. Ο οφθαλμίατρος δεν αξιολογεί μόνο αν υπάρχει καταρράκτης, αλλά και τον βαθμό στον οποίο επηρεάζει την όραση, καθώς και την παρουσία άλλων παθήσεων που μπορεί να συνυπάρχουν.

Η σωστή προεγχειρητική εκτίμηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συμβάλλει στον σχεδιασμό της επέμβασης και στην επιλογή του κατάλληλου ενδοφακού.

Λήψη ιστορικού και αξιολόγηση των συμπτωμάτων

Η εξέταση ξεκινά με τη συζήτηση των συμπτωμάτων και των αναγκών του ασθενούς.

Ο οφθαλμίατρος θα σας ρωτήσει, μεταξύ άλλων:

• Πότε ξεκίνησε η μείωση της όρασης;
• Επηρεάζεται περισσότερο η μακρινή ή η κοντινή όραση;
• Υπάρχει δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση;
• Σας ενοχλούν τα έντονα φώτα ή οι αντανακλάσεις;
• Έχετε διαβήτη ή άλλες παθήσεις;
• Λαμβάνετε κορτιζόνη ή άλλα φάρμακα;
• Έχετε υποβληθεί σε προηγούμενες επεμβάσεις στα μάτια;

Οι πληροφορίες αυτές βοηθούν να εκτιμηθεί όχι μόνο η ύπαρξη καταρράκτη αλλά και οι προσδοκίες από τη χειρουργική επέμβαση.

Μέτρηση της οπτικής οξύτητας

Η μέτρηση της όρασης αποτελεί το πρώτο βήμα της εξέτασης.

Με ειδικούς πίνακες αξιολογείται πόσο καθαρά βλέπει ο ασθενής σε διαφορετικές αποστάσεις και αν η όραση βελτιώνεται με αλλαγή της συνταγής των γυαλιών.

Σε προχωρημένο καταρράκτη, ακόμη και η σωστή διόρθωση με γυαλιά δεν μπορεί να αποκαταστήσει πλήρως την όραση.

Εξέταση με σχισμοειδή λυχνία

Η σχισμοειδής λυχνία είναι το βασικό εργαλείο για τη διάγνωση του καταρράκτη.

Πρόκειται για ένα ειδικό μικροσκόπιο που επιτρέπει στον οφθαλμίατρο να εξετάσει με μεγάλη λεπτομέρεια τις δομές του πρόσθιου τμήματος του ματιού, συμπεριλαμβανομένου του φυσικού φακού.

Με την εξέταση αυτή μπορεί να διαπιστωθεί:

• αν υπάρχει καταρράκτης,
• ποιος είναι ο τύπος του,
• πόσο έχει εξελιχθεί,
• αν υπάρχουν άλλες παθήσεις στον κερατοειδή, την ίριδα ή τον πρόσθιο θάλαμο.

Διαστολή της κόρης και εξέταση του αμφιβληστροειδούς

Στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ειδικά κολλύρια για τη διαστολή της κόρης.

Έτσι, ο οφθαλμίατρος μπορεί να εξετάσει τον αμφιβληστροειδή, την ωχρά κηλίδα και το οπτικό νεύρο.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί η μείωση της όρασης δεν οφείλεται πάντα αποκλειστικά στον καταρράκτη. Παθήσεις όπως η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή το γλαύκωμα μπορούν επίσης να επηρεάζουν την όραση και να συνυπάρχουν.

Μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης

Η μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης αποτελεί μέρος μιας πλήρους οφθαλμολογικής εξέτασης.

Αν και ο καταρράκτης δεν προκαλεί αυξημένη πίεση στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι σημαντικό να αποκλειστεί ή να διαγνωστεί έγκαιρα πιθανό γλαύκωμα.

OCT ωχράς κηλίδας (όταν χρειάζεται)

Σε αρκετούς ασθενείς, ιδιαίτερα όταν η όραση είναι χαμηλότερη από αυτή που δικαιολογεί ο καταρράκτης ή υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, πραγματοποιείται Οπτική Τομογραφία Συνοχής (OCT) της ωχράς κηλίδας.

Η εξέταση αυτή παρέχει εικόνες υψηλής ανάλυσης του αμφιβληστροειδούς και βοηθά στην ανίχνευση παθήσεων που μπορεί να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα της επέμβασης.

💡 Χρήσιμη πληροφορία

Η παρουσία καταρράκτη δεν αποκλείει την ύπαρξη άλλης οφθαλμολογικής πάθησης. Για τον λόγο αυτό, πριν από κάθε επέμβαση πραγματοποιείται πλήρης έλεγχος του ματιού, ώστε να διαμορφωθούν ρεαλιστικές προσδοκίες για το αναμενόμενο αποτέλεσμα.

Επιλογή του κατάλληλου ενδοφακού

Η επιλογή του ενδοφακού γίνεται εξατομικευμένα και βασίζεται σε πολλούς παράγοντες, όπως:

• οι ανάγκες του ασθενούς στην καθημερινότητα,
• η επιθυμία για μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τα γυαλιά,
• η ύπαρξη αστιγματισμού,
• η κατάσταση του αμφιβληστροειδούς και του οπτικού νεύρου,
• οι μετρήσεις της βιομετρίας.

Δεν υπάρχει ένας ενδοφακός που να είναι ιδανικός για όλους. Η σωστή επιλογή προκύπτει μετά από αναλυτική συζήτηση με τον οφθαλμίατρο και εξατομίκευση στις ανάγκες κάθε ασθενούς.

➡️ Διαβάστε περισσότερα: Ενδοφακοί

Πώς γίνεται η επέμβαση καταρράκτη;

Η μοναδική αποτελεσματική θεραπεία για τον καταρράκτη είναι η χειρουργική αφαίρεση του θολού φυσικού φακού και η αντικατάστασή του με έναν διαφανή τεχνητό ενδοφακό.

Σήμερα, η επέμβαση πραγματοποιείται σχεδόν αποκλειστικά με τη μέθοδο της φακοθρυψίας, μια σύγχρονη τεχνική που επιτρέπει την αφαίρεση του καταρράκτη μέσα από πολύ μικρή τομή, χωρίς να απαιτούνται συνήθως ράμματα.

Η διαδικασία είναι σύντομη, ανώδυνη και στις περισσότερες περιπτώσεις πραγματοποιείται με τοπική αναισθησία.

💡 Χρήσιμη πληροφορία

Η επέμβαση καταρράκτη πραγματοποιείται συνήθως σε ένα μάτι κάθε φορά. Εάν υπάρχει καταρράκτης και στα δύο μάτια, το δεύτερο χειρουργείο προγραμματίζεται σε διαφορετική ημερομηνία, σύμφωνα με την εκτίμηση του οφθαλμιάτρου.

⚠️ Μύθος ή Αλήθεια;

❌ Μύθος: «Θα βγάλουν ολόκληρο το μάτι για να αλλάξουν τον φακό.»

✔️ Αλήθεια: Όχι. Ο φυσικός φακός αφαιρείται μέσα από μια πολύ μικρή τομή, χωρίς να αφαιρείται το μάτι. Η επέμβαση γίνεται με μικροχειρουργικές τεχνικές υψηλής ακρίβειας και είναι μία από τις πιο ασφαλείς επεμβάσεις στην ιατρική όταν πραγματοποιείται με τις κατάλληλες ενδείξεις.

➡️ Διαβάστε περισσότερα: Φακοθρυψία

Δευτερογενής καταρράκτης

Παρά την ονομασία του, ο δευτερογενής καταρράκτης δεν είναι η επανεμφάνιση του αρχικού καταρράκτη.

Μετά την επέμβαση, ο τεχνητός ενδοφακός παραμένει διαυγής και δεν μπορεί να «ξαναπαθεί καταρράκτη». Σε ορισμένους ασθενείς, όμως, η λεπτή κάψα που συγκρατεί τον ενδοφακό μπορεί να θολώσει μήνες ή χρόνια αργότερα, προκαλώντας ξανά μείωση της όρασης.

Η αντιμετώπιση είναι απλή και γίνεται με YAG laser, μια σύντομη, ανώδυνη διαδικασία που πραγματοποιείται στο ιατρείο και συνήθως αποκαθιστά άμεσα την όραση.

➡️ Διαβάστε περισσότερα: Δευτερογενής Καταρράκτης

Συχνές ερωτήσεις για τον καταρράκτη (FAQs)

1. Μπορεί ο καταρράκτης να θεραπευτεί χωρίς χειρουργείο;

Όχι. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν φάρμακα, κολλύρια ή συμπληρώματα που να μπορούν να εξαφανίσουν τον καταρράκτη ή να επαναφέρουν τη διαφάνεια του φυσικού φακού. Η μόνη αποτελεσματική θεραπεία είναι η χειρουργική αφαίρεσή του.

2. Πρέπει να περιμένω να “ωριμάσει” ο καταρράκτης;

Όχι απαραίτητα. Σήμερα η απόφαση για επέμβαση βασίζεται κυρίως στο πόσο επηρεάζεται η καθημερινότητά σας και όχι στο αν ο καταρράκτης θεωρείται «ώριμος».

3. Είναι επώδυνη η επέμβαση;

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία σε μορφή κολλυρίων. Οι περισσότεροι ασθενείς αισθάνονται μόνο ήπια πίεση ή αίσθηση αφής, χωρίς πόνο.

4. Πόσο διαρκεί η επέμβαση;

Η ίδια η χειρουργική διαδικασία διαρκεί συνήθως 10-20 λεπτά, ενώ η συνολική παραμονή στην κλινική είναι μεγαλύτερη λόγω της προετοιμασίας και της μετεγχειρητικής παρακολούθησης.

5. Θα χρειαστεί να νοσηλευτώ;

Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Η επέμβαση πραγματοποιείται με ημερήσια νοσηλεία και ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του την ίδια ημέρα.

6. Μπορεί να εμφανιστεί ξανά καταρράκτης;

Όχι. Ο φυσικός φακός αφαιρείται οριστικά και αντικαθίσταται από τεχνητό ενδοφακό. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να εμφανιστεί θόλωση της οπίσθιας κάψας («δευτερογενής καταρράκτης»), η οποία αντιμετωπίζεται εύκολα με YAG laser.

7. Πότε μπορώ να οδηγήσω ξανά;

Αυτό εξαρτάται από την πορεία της ανάρρωσης και την ποιότητα της όρασής σας. Ο οφθαλμίατρός σας θα σας ενημερώσει πότε είναι ασφαλές να επιστρέψετε στην οδήγηση.

8. Θα χρειάζομαι γυαλιά μετά την επέμβαση;

Εξαρτάται από τον τύπο του ενδοφακού που θα επιλεγεί, αλλά και από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ματιού σας. Ορισμένοι ασθενείς χρειάζονται γυαλιά μόνο για κοντά, ενώ άλλοι αποκτούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία από αυτά.

9. Μπορεί να γίνει επέμβαση και στα δύο μάτια μαζί;

Συνήθως η επέμβαση πραγματοποιείται πρώτα στο ένα μάτι και, αφού ολοκληρωθεί η αρχική ανάρρωση, προγραμματίζεται το δεύτερο. Ο χρόνος μεταξύ των δύο επεμβάσεων καθορίζεται από τον οφθαλμίατρο.

10. Πότε πρέπει να επικοινωνήσω άμεσα με τον οφθαλμίατρό μου μετά την επέμβαση;

Εάν εμφανίσετε έντονο πόνο, σημαντική μείωση της όρασης, έντονη ερυθρότητα ή μεγάλη ποσότητα εκκρίσεων, θα πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον οφθαλμίατρό σας.

Συμπέρασμα

Ο καταρράκτης αποτελεί μια από τις συχνότερες παθήσεις των ματιών, αλλά και μία από τις πιο αποτελεσματικά αντιμετωπίσιμες. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή ενημέρωση και η εξατομικευμένη επιλογή του κατάλληλου χρόνου επέμβασης και του ενδοφακού μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντική βελτίωση της όρασης και της ποιότητας ζωής.

Εάν παρατηρείτε σταδιακή θόλωση της όρασης, δυσκολία στη νυχτερινή οδήγηση ή συχνές αλλαγές στα γυαλιά σας χωρίς ικανοποιητικό αποτέλεσμα, προγραμματίστε μια ολοκληρωμένη οφθαλμολογική εξέταση. Η αξιολόγηση από οφθαλμίατρο θα καθορίσει αν ο καταρράκτης είναι η αιτία των συμπτωμάτων σας και ποια είναι η καταλληλότερη αντιμετώπιση.