Αστιγματισμός

Ο αστιγματισμός είναι μία από τις πιο συχνές διαθλαστικές ανωμαλίες του οφθαλμού. Προκαλεί θολή ή παραμορφωμένη όραση, επειδή το φως δεν εστιάζεται σωστά στον αμφιβληστροειδή.

Μπορεί να εμφανιστεί μόνος του ή να συνυπάρχει με μυωπία ή υπερμετρωπία. Στις περισσότερες περιπτώσεις διορθώνεται αποτελεσματικά με γυαλιά ή φακούς επαφής, ενώ για ορισμένους ασθενείς η διαθλαστική χειρουργική αποτελεί μια επιπλέον επιλογή.

Τι είναι;	Διαθλαστική ανωμαλία που προκαλεί θολή όραση
Πότε εμφανίζεται;	Από τη γέννηση ή αργότερα στη ζωή
Κύριο σύμπτωμα	Θολή ή παραμορφωμένη όραση σε όλες τις αποστάσεις
Είναι πάθηση;	Όχι, είναι διαθλαστική ανωμαλία
Αντιμετώπιση	Γυαλιά, φακοί επαφής ή διαθλαστική χειρουργική

Τι είναι ο αστιγματισμός;

Σε ένα μάτι χωρίς αστιγματισμό, ο κερατοειδής ή ο φυσικός φακός έχουν συμμετρική καμπυλότητα, ώστε οι ακτίνες του φωτός να συγκεντρώνονται σε ένα μόνο σημείο πάνω στον αμφιβληστροειδή.

Στον αστιγματισμό, η καμπυλότητα δεν είναι ίδια προς όλες τις κατευθύνσεις. Έτσι, το φως εστιάζεται σε περισσότερα από ένα σημεία, με αποτέλεσμα η εικόνα να φαίνεται θολή ή παραμορφωμένη.

Ανάλογα με την αιτία, ο αστιγματισμός μπορεί να οφείλεται στον κερατοειδή (κερατοειδικός αστιγματισμός) ή στον φυσικό φακό του ματιού (φακικός αστιγματισμός).

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τον βαθμό του αστιγματισμού.

Τα συχνότερα είναι:

• θολή όραση σε κοντινή και μακρινή απόσταση
• παραμόρφωση των αντικειμένων ή των γραμμάτων
• δυσκολία στην οδήγηση τη νύχτα
• πονοκέφαλοι μετά από διάβασμα ή εργασία στον υπολογιστή
• κόπωση των ματιών
• ανάγκη να μισοκλείνετε τα βλέφαρα για καλύτερη εστίαση.

Στα παιδιά, ο αστιγματισμός μπορεί να περάσει απαρατήρητος, καθώς συχνά δεν αντιλαμβάνονται ότι η όρασή τους δεν είναι καθαρή.

Γιατί εμφανίζεται ο αστιγματισμός;

Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι συγγενής και υπάρχει από τη γέννηση. Δεν προκαλείται από το διάβασμα, τη χρήση υπολογιστή ή την παρακολούθηση τηλεόρασης.

Ο αστιγματισμός μπορεί επίσης να εμφανιστεί ή να μεταβληθεί μετά από:

• τραυματισμό του κερατοειδούς
• χειρουργική επέμβαση στον οφθαλμό
• ορισμένες παθήσεις του κερατοειδούς, όπως ο κερατόκωνος.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται με πλήρη οφθαλμολογική εξέταση.

Ο οφθαλμίατρος αξιολογεί:

• την οπτική οξύτητα
• τη διάθλαση
• την καμπυλότητα του κερατοειδούς
• τη συνολική υγεία του οφθαλμού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί τοπογραφία κερατοειδούς, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υποψία κερατόκωνου ή όταν εξετάζεται η δυνατότητα διαθλαστικής χειρουργικής.

Πώς αντιμετωπίζεται ο αστιγματισμός;

Η θεραπεία εξαρτάται από τον βαθμό του αστιγματισμού και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Οι διαθέσιμες επιλογές περιλαμβάνουν:

• γυαλιά με κυλινδρικούς φακούς
• τορικούς φακούς επαφής
• διαθλαστική χειρουργική (LASIK, PRK ή SMILE) σε κατάλληλους υποψηφίους
• ειδικούς φακούς ή άλλες θεραπείες όταν ο αστιγματισμός σχετίζεται με παθήσεις του κερατοειδούς.

Μπορεί να επιδεινωθεί;

Στους περισσότερους ανθρώπους, ο αστιγματισμός παραμένει σχετικά σταθερός με την πάροδο του χρόνου.

Ωστόσο, σημαντικές αλλαγές στην όραση ή γρήγορη αύξηση του αστιγματισμού, ιδιαίτερα σε νεαρή ηλικία, μπορεί να σχετίζονται με παθήσεις όπως ο κερατόκωνος και χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Πότε πρέπει να προγραμματίσετε οφθαλμολογικό έλεγχο;

Κλείστε ραντεβού με οφθαλμίατρο εάν:

• η όρασή σας είναι θολή παρά τη χρήση γυαλιών
• εμφανίζετε συχνούς πονοκεφάλους ή κόπωση των ματιών
• δυσκολεύεστε στην οδήγηση, ιδιαίτερα τη νύχτα
• παρατηρείτε ότι η όρασή σας αλλάζει σταδιακά
• το παιδί σας πλησιάζει πολύ την τηλεόραση ή δυσκολεύεται να δει τον πίνακα στο σχολείο.

Συχνές ερωτήσεις

Ο αστιγματισμός είναι πάθηση;

Όχι. Είναι μια διαθλαστική ανωμαλία που οφείλεται στην καμπυλότητα του κερατοειδούς ή του φυσικού φακού.

Μπορεί να συνυπάρχει με μυωπία ή υπερμετρωπία;

Ναι. Είναι πολύ συχνό να συνυπάρχει με άλλες διαθλαστικές ανωμαλίες.

Τα γυαλιά θεραπεύουν τον αστιγματισμό;

Όχι. Τα γυαλιά διορθώνουν τη θολή όραση, αλλά δεν αλλάζουν την καμπυλότητα του κερατοειδούς.

Μπορεί να διορθωθεί με laser;

Ναι, σε πολλούς ασθενείς ο αστιγματισμός μπορεί να διορθωθεί αποτελεσματικά με διαθλαστική χειρουργική, εφόσον πληρούνται τα κατάλληλα κριτήρια.

Τι να θυμάστε

Ο αστιγματισμός είναι μια πολύ συχνή διαθλαστική ανωμαλία που μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της όρασης σε όλες τις αποστάσεις. Με τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη διόρθωση, οι περισσότεροι άνθρωποι αποκτούν καθαρή και άνετη όραση στην καθημερινότητά τους. Η τακτική οφθαλμολογική εξέταση είναι σημαντική, ιδιαίτερα όταν εμφανίζονται νέα συμπτώματα ή μεταβολές στην όραση.